ကျွန်တော် ဘာကြောင့် စာရေးသလဲ

ငယ်ငယ်လေးကတည်းက၊ အသက်ငါးနှစ် ဒါမှမဟုတ် ခြောက်နှစ်လောက်ကတည်းက ကြီးလာရင် စာရေးဆရာဖြစ်မယ်ဆိုတာ ကျွန်တော်သိခဲ့တယ်။ အသက်ဆယ့်ခုနစ်နှစ်ကနေ နှစ်ဆယ့်လေးနှစ်ကြား ဒီအယူအဆကို စွန့်လွှတ်ဖို့ ကြိုးစားခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီလိုလုပ်တာဟာ မိမိရဲ့ စစ်မှန်တဲ့ သဘောသဘာဝကို စော်ကားရာရောက်တယ်၊ အနှေးနဲ့အမြန် အတည်တကျ ထိုင်ပြီး စာအုပ်တွေ ရေးရမယ်ဆိုတဲ့ အသိနဲ့ပဲ ကြိုးစားခဲ့တာ ဖြစ်တယ်။

ကျွန်တော်ဟာ မောင်နှမသုံးယောက်အနက် အလတ်ဖြစ်ပေမဲ့ အထက်အောက် နှစ်ဖက်စလုံးမှာ အသက်ငါးနှစ်စီ ကွာတယ်။ အသက်ရှစ်နှစ်မတိုင်မီ အဖေကို မြင်ရခဲတယ်။ ဒီအကြောင်းအရင်းနဲ့ တခြားအကြောင်းတွေကြောင့် အတော်အထီးကျန်ပြီး ကျောင်းနေချိန်တစ်လျှောက် လူချစ်လူခင်နည်းစေတဲ့ မနှစ်မြို့ဖွယ်အမူအကျင့်တွေ မကြာခင် ဖြစ်လာတယ်။ အထီးကျန်ကလေးတို့ရဲ့ အကျင့်အတိုင်း ဇာတ်လမ်းတွေဖန်တီး၊ စိတ်ကူးယဉ်လူတွေနဲ့ စကားပြောတတ်တယ်။ အစကတည်းက စာပေရည်မှန်းချက်ဟာ အထီးကျန်ပြီး တန်ဖိုးမထားခံရတဲ့ ခံစားချက်နဲ့ ရောနေတယ်လို့ ထင်တယ်။ စကားလုံးတွေကို လွယ်လွယ်ကူကူ ကိုင်တွယ်နိုင်စွမ်းနဲ့ မနှစ်မြို့ဖွယ်အချက်တွေကို ရင်ဆိုင်နိုင်စွမ်းရှိမှန်း သိတယ်။ ဒါဟာ နေ့စဉ်ဘဝကျရှုံးမှုအတွက် လက်စားပြန်ချေနိုင်တဲ့ ကိုယ်ပိုင်ကမ္ဘာတစ်မျိုး ဖန်တီးပေးတယ်လို့ ခံစားရတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကလေးဘဝနဲ့ ယောက်ျားလေးဘဝတစ်လျှောက် ကျွန်တော်ထုတ်လုပ်ခဲ့တဲ့ လေးနက်သော—ဆိုလိုတာက လေးနက်ဖို့ ရည်ရွယ်သော—အရေးအသားအားလုံးဟာ စာမျက်နှာခြောက်မျက်နှာတောင် မပြည့်လောက်ဘူး။ အသက်လေးနှစ် ဒါမှမဟုတ် ငါးနှစ်မှာ ပထမဆုံးကဗျာရေးပြီး အမေက ကျွန်တော်ပြောတာကို လိုက်ရေးပေးတယ်။ ကျားတစ်ကောင်အကြောင်းဖြစ်ပြီး ကျားမှာ ‘ကုလားထိုင်လိုသွားများ’ ရှိတာကလွဲရင် ဘာမှမမှတ်မိဘူး။ စကားစုက ကောင်းပေမဲ့ ကဗျာဟာ ဘလိတ်ခ် (Blake) ရဲ့ ‘ကျား၊ ကျား’ (Tiger, Tiger) ကို တုပခိုးယူထားတာ ဖြစ်လောက်တယ်။ အသက်ဆယ့်တစ်နှစ်မှာ ၁၉၁၄–၁၈ စစ်ပွဲ စဖြစ်တော့ ဒေသသတင်းစာမှာ ပုံနှိပ်ခံရတဲ့ မျိုးချစ်ကဗျာတစ်ပုဒ် ရေးတယ်။ နှစ်နှစ်အကြာ ကစ်ချနာ (Kitchener) သေဆုံးမှုအကြောင်း ကဗျာတစ်ပုဒ်လည်း ပုံနှိပ်ခံရတယ်။ နည်းနည်းကြီးလာတော့ ဂျော်ဂျီယန်ခေတ်ဟန် (Georgian style) နဲ့ ညံ့ဖျင်းပြီး အများအားဖြင့် မပြီးဆုံးတဲ့ ‘သဘာဝကဗျာ’ တွေ ရံဖန်ရံခါ ရေးတယ်။ အလွန်ဆိုးရွားစွာကျရှုံးတဲ့ ဝတ္ထုတိုတစ်ပုဒ်လည်း ကြိုးစားတယ်။ အဲဒီနှစ်တွေအားလုံးမှာ စာရွက်ပေါ် တကယ်ချရေးခဲ့တဲ့ လေးနက်ဖို့ကြိုးစားမှု စုစုပေါင်းက ဒါပဲ။

ဒါပေမဲ့ ဒီအချိန်တစ်လျှောက် တစ်နည်းအားဖြင့် စာပေလုပ်ငန်း လုပ်ခဲ့တယ်။ ပထမဆုံး မြန်မြန်၊ လွယ်လွယ်ရေးနိုင်ပြီး မိမိကိုယ်တိုင် သိပ်မပျော်တဲ့ တောင်းဆိုချက်အရ ရေးပေးရတဲ့ အရေးအသားတွေ ရှိတယ်။ ကျောင်းစာအပြင် အခါအားလျော်စွာ ရေးတဲ့ ဟာသနှောကဗျာတွေ (VERS D’OCCASION) ကို အခုအမြင်နဲ့ဆို အံ့သြလောက်တဲ့အမြန်နှုန်းနဲ့ ရေးနိုင်တယ်။ အသက်ဆယ့်လေးနှစ်မှာ အရစ္စတိုဖနီးစ် (Aristophanes) ကို တုပြီး ကာရန်နဲ့ပြဇာတ်တစ်ပုဒ်လုံးကို တစ်ပတ်လောက်နဲ့ ရေးခဲ့တယ်။ ပုံနှိပ်နဲ့ လက်ရေးမူ ကျောင်းမဂ္ဂဇင်းတွေကိုလည်း ကူညီတည်းဖြတ်တယ်။ ဒီမဂ္ဂဇင်းတွေဟာ စိတ်ကူးနိုင်သမျှထဲ သနားစရာအကောင်းဆုံး ပြောင်လှောင်လက်ရာတွေဖြစ်ပြီး အခုခေတ် ဈေးအပေါဆုံး သတင်းစာဆောင်းပါးရေးရာမှာ သုံးမယ့်အားထုတ်မှုလောက်တောင် အားမထုတ်ခဲ့ဘူး။ ဒါတွေနဲ့ ယှဉ်တွဲပြီး ဆယ့်ငါးနှစ်ကျော် လုံးဝကွဲတဲ့ စာပေလေ့ကျင့်ခန်းတစ်မျိုး လုပ်နေခဲ့တယ်။ မိမိအကြောင်း ဆက်တိုက် ‘ဇာတ်လမ်း’ ဖန်တီးခြင်း၊ စိတ်ထဲမှာသာရှိတဲ့ နေ့စဉ်မှတ်တမ်းတစ်မျိုး ဖြစ်တယ်။ ဒါဟာ ကလေးနဲ့ ဆယ်ကျော်သက်တွေကြား ဖြစ်နေကျအကျင့်လို့ ယုံတယ်။ ငယ်ငယ်လေးက မိမိကိုယ်ကို ရော်ဘင် ဟုဒ် (Robin Hood) လို့ စိတ်ကူးပြီး စိတ်လှုပ်ရှားစရာစွန့်စားခန်းတွေရဲ့ သူရဲကောင်းအဖြစ် မြင်ယောင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ မကြာခင် ကျွန်တော့် ‘ဇာတ်လမ်း’ ဟာ တုံးတိဗြောင်ကျကျ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ဗဟိုပြုတာမျိုး မဟုတ်တော့ဘဲ လုပ်နေတာနဲ့ မြင်နေတာတွေကို ဖော်ပြမှုသာ တဖြည်းဖြည်း ဖြစ်လာတယ်။ ‘သူက တံခါးကို တွန်းဖွင့်ပြီး အခန်းထဲ ဝင်တယ်။ ပိတ်ပါးလိုက်ကာကို ဖြတ်ဝင်လာတဲ့ အဝါရောင်နေရောင်ခြည်ဟာ မင်အိုးဘေးမှာ မီးခြစ်ဘူးတစ်ဝက်ဖွင့်လျက်ရှိတဲ့ စားပွဲပေါ် စောင်းကျနေတယ်။ ညာလက်ကို အိတ်ကပ်ထဲထည့်ပြီး ပြတင်းပေါက်ဆီ လျှောက်သွားတယ်။ အောက်ကလမ်းမှာ လိပ်ခွံရောင်ကြောင်တစ်ကောင်က သစ်ရွက်ခြောက်ကို လိုက်နေတယ်’ စသဖြင့် ဒီလိုအရာတွေဟာ မိနစ်အတော်ကြာ စိတ်ထဲ ပြေးနေတတ်တယ်။ စာပေမလုပ်တဲ့နှစ်တွေကို ဖြတ်ပြီး အသက်နှစ်ဆယ့်ငါးနှစ်လောက်အထိ ဒီအကျင့် ဆက်ရှိတယ်။ မှန်ကန်တဲ့စကားလုံးတွေ ရှာရပေမဲ့ ဒီဖော်ပြအားထုတ်မှုကို မိမိဆန္ဒဆန့်ကျင်ပြီး ပြင်ပက အတင်းအကျပ် တွန်းအားတစ်မျိုးအောက်မှာ လုပ်နေသလို ဖြစ်တယ်။ ‘ဇာတ်လမ်း’ ဟာ အသက်အရွယ်အမျိုးမျိုးမှာ လေးစားခဲ့တဲ့ စာရေးဆရာတွေရဲ့ ဟန်ကို ထင်ဟပ်ခဲ့မှာပေမဲ့ မှတ်မိသလောက် အမြဲတမ်း တူညီတဲ့ အသေးစိတ်ဖော်ပြမှု ရှိတယ်။

အသက်ဆယ့်ခြောက်နှစ်လောက်မှာ စကားလုံးသက်သက်ရဲ့ ပျော်ရွှင်မှု—စကားလုံးတွေရဲ့ အသံနဲ့ အချင်းချင်းဆက်နွှယ်မှု—ကို ရုတ်တရက် ရှာဖွေတွေ့ရှိတယ်။ ပျောက်ဆုံးသုခဘုံ (PARADISE LOST) ထဲက ဒီစာကြောင်းတွေ—

ဒီလိုနဲ့ သူဟာ ခက်ခဲပင်ပန်းစွာ ဆက်ရွေ့လျားလေ—ခက်ခဲပင်ပန်းစွာ သူရွေ့လေ။

အခုတော့ သိပ်အံ့သြစရာမကောင်းသလို ထင်ရတဲ့ ဒီစာကြောင်းတွေက ကျောရိုးတစ်လျှောက် ကြက်သီးထစေခဲ့တယ်။ ‘ဟီ’ (he) ကို ‘ဟီး’ (hee) လို့ စာလုံးပေါင်းတာက ထပ်ဆင့်ပျော်ရွှင်မှု ဖြစ်တယ်။ အရာတွေကို ဖော်ပြရမယ့်လိုအပ်ချက်ကိုတော့ သိပြီးသားပဲ။ အဲဒီအချိန်က စာအုပ်ရေးချင်တယ်လို့ ဆိုနိုင်သလောက် ဘယ်လိုစာအုပ်မျိုး ရေးချင်ခဲ့သလဲ ရှင်းတယ်။ မပျော်ရွှင်တဲ့အဆုံးသတ်ရှိပြီး အသေးစိတ်ဖော်ပြချက်၊ ဖမ်းစားနိုင်တဲ့ ဥပမာပုံရိပ်တွေနဲ့ ပြည့်နေတဲ့ သဘာဝဝါဒဆန်တဲ့ ဝတ္ထုကြီးတွေ၊ စကားလုံးကို သူ့အသံအတွက် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းသုံးထားတဲ့ အလှဆင်ချဲ့ကားထားတဲ့ စာပိုဒ်တွေနဲ့ ပြည့်နေတဲ့ ဝတ္ထုတွေ ရေးချင်တယ်။ တကယ်တော့ အသက်သုံးဆယ်မှာ ရေးပြီး ဒီထက်အများကြီးစောစောက စိတ်ကူးခဲ့တဲ့ ပထမဆုံးအပြီးသတ်ဝတ္ထု မြန်မာပြည်နေ့ရက်များ (BURMESE DAYS) ဟာ ဒီလိုစာအုပ်မျိုးနဲ့ အတော်နီးစပ်တယ်။

စာရေးဆရာတစ်ယောက်ရဲ့ အစောပိုင်းဖွံ့ဖြိုးမှုအကြောင်း တစ်စုံတစ်ရာမသိဘဲ သူ့ရည်ရွယ်ချက်တွေကို အကဲမဖြတ်နိုင်ဘူးလို့ ထင်လို့ ဒီနောက်ခံအချက်အားလုံး ပေးတာပါ။ သူ့အကြောင်းအရာကို သူနေတဲ့ခေတ်က ဆုံးဖြတ်မယ်—အနည်းဆုံး ကျွန်တော်တို့လို ဆူပူတော်လှန်တဲ့ခေတ်မှာ ဒါမှန်တယ်—ဒါပေမဲ့ မရေးခင်ကတည်းက ဘယ်တော့မှ လုံးဝမလွတ်နိုင်တဲ့ စိတ်ခံစားမှုသဘောထားတစ်ခု သူရထားမယ်။ မိမိရဲ့ စိတ်နေသဘောထားကို စည်းကမ်းထိန်း၊ မရင့်ကျက်တဲ့အဆင့် ဒါမှမဟုတ် ဖောက်ပြန်တဲ့ စိတ်အခြေအနေတစ်ရပ်ထဲ မပိတ်မိအောင် ရှောင်တာ သူ့တာဝန်ဖြစ်တာ သံသယမရှိဘူး။ ဒါပေမဲ့ အစောပိုင်းသြဇာတွေကနေ လုံးဝလွတ်သွားရင် စာရေးလိုစိတ်ကို သတ်ပစ်လိုက်တာ ဖြစ်မယ်။ အသက်မွေးဖို့လိုတာကို ဘေးဖယ်ရင် အနည်းဆုံး စကားပြေရေးဖို့ အဓိကရည်ရွယ်ချက်ကြီး လေးခုရှိတယ်လို့ ထင်တယ်။ စာရေးဆရာတိုင်းမှာ အတိုင်းအတာအမျိုးမျိုးနဲ့ ရှိတယ်။ စာရေးဆရာတစ်ယောက်တည်းမှာတောင် သူနေထိုင်တဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်အခြေအနေအလိုက် အချိုးအစား အချိန်နဲ့အမျှ ပြောင်းတယ်။ အဲဒါတွေက—

(၁) အတ္တစိတ်သက်သက်။ ဉာဏ်ကောင်းသလို ထင်စေချင်မှု၊ လူတွေ ကိုယ့်အကြောင်းပြောစေချင်မှု၊ သေပြီးနောက် မှတ်မိခံချင်မှု၊ ကလေးဘဝက အထင်သေးခဲ့တဲ့ လူကြီးတွေကို လက်စားချေချင်မှု စသဖြင့်။ ဒါဟာ ရည်ရွယ်ချက်တစ်ခု မဟုတ်ဘူးလို့ ဟန်ဆောင်တာ အနှစ်မဲ့ဟန်ဆောင်မှုသက်သက်ပဲ။ ခိုင်မာတဲ့ရည်ရွယ်ချက်လည်း ဖြစ်တယ်။ စာရေးဆရာတွေဟာ သိပ္ပံပညာရှင်၊ အနုပညာရှင်၊ နိုင်ငံရေးသမား၊ ရှေ့နေ၊ စစ်သား၊ အောင်မြင်တဲ့စီးပွားရေးသမား—အတိုချုပ်ဆို လူ့လောကရဲ့ အထက်တန်းလွှာတစ်ရပ်လုံး—နဲ့ ဒီလက္ခဏာတူတယ်။ လူသားအများစုဟာ အလွန်အမင်း တစ်ကိုယ်ကောင်းမဆန်ကြဘူး။ အသက်သုံးဆယ်လောက်ကျော်ရင် တစ်ဦးချင်းဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့ ခံစားချက်ကို လုံးဝနီးပါး စွန့်လွှတ်ပြီး တခြားသူတွေအတွက် အဓိကနေထိုင် ဒါမှမဟုတ် နေ့စဉ် ပင်ပန်းကြမ်းတမ်းတဲ့ အလုပ်အောက်မှာ လုံးဝပိသွားတယ်။ ဒါပေမဲ့ မိမိဘဝကို အဆုံးထိ နေထိုင်ဖို့ ဆုံးဖြတ်ထားတဲ့ ပါရမီရှိ၊ စိတ်ခိုင်မာသူ လူနည်းစုလည်း ရှိပြီး စာရေးဆရာတွေ ဒီအုပ်စုထဲ ပါတယ်။ လေးနက်တဲ့စာရေးဆရာတွေဟာ ယေဘုယျအားဖြင့် သတင်းစာဆရာတွေထက် မာနပိုကြီး၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ပိုဗဟိုပြုပေမဲ့ ငွေကို ပိုစိတ်မဝင်စားဘူးလို့ ကျွန်တော်ဆိုမယ်။

(၂) အနုသုခုမစိတ်အားထက်သန်မှု။ ပြင်ပကမ္ဘာမှာဖြစ်စေ၊ စကားလုံးနဲ့ သူတို့ရဲ့ မှန်ကန်တဲ့အစီအစဉ်မှာဖြစ်စေ အလှကို မြင်ခြင်း။ အသံတစ်သံနဲ့တစ်သံ ထိတွေ့ပဲ့တင်မှု၊ ကောင်းတဲ့စကားပြေရဲ့ ကျစ်လျစ်ခိုင်မာမှု ဒါမှမဟုတ် ဇာတ်လမ်းကောင်းရဲ့ စည်းချက်ကို ခံစားပျော်ရွှင်ခြင်း။ တန်ဖိုးရှိပြီး မလွတ်သင့်ဘူးလို့ ခံစားရတဲ့ အတွေ့အကြုံကို ဝေမျှလိုခြင်း။ စာရေးဆရာအများမှာ အနုသုခုမရည်ရွယ်ချက် အလွန်အားနည်းပေမဲ့ လက်ကမ်းစာစောင် ဒါမှမဟုတ် ကျောင်းစာအုပ်ရေးသူတောင် အသုံးချရေးမဟုတ်တဲ့ အကြောင်းပြချက်နဲ့ နှစ်သက်တဲ့ စကားလုံး၊ စကားစုတွေ ရှိမယ်။ ဒါမှမဟုတ် စာလုံးပုံနှိပ်အပြင်အဆင်၊ စာမျက်နှာဘေးလွတ်အကျယ် စတာတွေအပေါ် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ခံစားနိုင်တယ်။ မီးရထားလမ်းညွှန်စာအုပ်အဆင့်ထက် မြင့်တဲ့ စာအုပ်တိုင်းဟာ အနုသုခုမစဉ်းစားမှုကနေ လုံးဝမလွတ်ဘူး။

(၃) သမိုင်းဆိုင်ရာ တွန်းအား။ အရာတွေကို သူတို့ရှိတဲ့အတိုင်း မြင်လိုခြင်း၊ အချက်အလက်အမှန်တွေ ရှာဖွေပြီး နောင်လာသူတွေ အသုံးပြုဖို့ သိမ်းထားလိုခြင်း။

(၄) နိုင်ငံရေးရည်ရွယ်ချက်—‘နိုင်ငံရေး’ ဆိုတဲ့စကားကို အကျယ်ဆုံးအဓိပ္ပာယ်နဲ့ သုံးတာ။ ကမ္ဘာကို ဦးတည်ချက်တစ်ခုဆီ တွန်းပို့လိုခြင်း၊ လူတွေ ကြိုးစားတည်ဆောက်သင့်တဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းအမျိုးအစားအပေါ် တခြားသူတွေရဲ့ အယူအဆကို ပြောင်းလိုခြင်း။ ထပ်ပြောရရင် ဘယ်စာအုပ်မှ နိုင်ငံရေးဘက်လိုက်မှုကနေ တကယ်မလွတ်ဘူး။ အနုပညာဟာ နိုင်ငံရေးနဲ့ ဘာမှမဆိုင်သင့်ဘူးဆိုတဲ့ အမြင်ကိုယ်တိုင် နိုင်ငံရေးသဘောထားတစ်ခု ဖြစ်တယ်။

ဒီတွန်းအားမျိုးစုံဟာ အချင်းချင်း မလွဲမသွေ တိုက်ခိုက်ပုံနဲ့ လူတစ်ယောက်ကနေတစ်ယောက်၊ အချိန်တစ်ခုကနေတစ်ခု အတက်အကျရှိပုံကို မြင်နိုင်တယ်။ လူတစ်ယောက် ပထမဆုံး အရွယ်ရောက်ချိန်မှာ ရှိနေတဲ့ အခြေအနေကို သူ့ရဲ့ ‘သဘာဝ’ လို့ ယူရင် သဘာဝအားဖြင့် ကျွန်တော့်အတွက် ပထမသုံးခုက စတုတ္ထအချက်ထက် အလေးသာမယ်။ ငြိမ်းချမ်းတဲ့ခေတ်မှာ အလှအပအဆင်တန်ဆာများတဲ့ ဒါမှမဟုတ် ဖော်ပြမှုသက်သက် စာအုပ်တွေ ရေးပြီး ကိုယ့်နိုင်ငံရေးဘက်လိုက်မှုကို မသိသလောက် နေနိုင်ခဲ့မယ်။ လက်တွေ့မှာတော့ ဝါဒဖြန့်စာတမ်းရေးသူတစ်မျိုး ဖြစ်လာအောင် အတင်းအကျပ် တွန်းပို့ခံခဲ့ရတယ်။ ပထမဆုံး မသင့်တော်တဲ့ အလုပ်ဖြစ်တဲ့ မြန်မာပြည် (Burma) ရှိ အိန္ဒိယနယ်ချဲ့ရဲတပ်ဖွဲ့ (Indian Imperial Police) မှာ ငါးနှစ် အမှုထမ်းခဲ့တယ်။ ပြီးတော့ ဆင်းရဲမှုနဲ့ ကျရှုံးတဲ့ခံစားချက်ကို ခံခဲ့ရတယ်။ ဒါက အာဏာကို ပင်ကိုမုန်းတီးမှု ပိုတိုးစေပြီး အလုပ်သမားလူတန်းစားရဲ့ တည်ရှိမှုကို ပထမဆုံးအပြည့်အဝ သိစေတယ်။ မြန်မာပြည် (Burma) က အလုပ်က အင်ပါယာဝါဒရဲ့ သဘောသဘာဝကို နည်းနည်းနားလည်စေတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီအတွေ့အကြုံတွေဟာ တိကျတဲ့ နိုင်ငံရေးဦးတည်ချက်တစ်ရပ် ချမှတ်ပေးဖို့ မလုံလောက်ဘူး။ ပြီးတော့ ဟစ်တလာ (Hitler)၊ စပိန်ပြည်တွင်းစစ် (Spanish Civil War) စတာတွေ ရောက်လာတယ်။ ၁၉၃၅ အဆုံးအထိ ခိုင်မာတဲ့ဆုံးဖြတ်ချက် မချနိုင်သေးဘူး။ အဲဒီအချိန်က မိမိအကျပ်အတည်းကို ဖော်ပြပြီး ရေးခဲ့တဲ့ ကဗျာတိုတစ်ပုဒ်ကို မှတ်မိတယ်—

လွန်ခဲ့သော နှစ်နှစ်ရာကဆို ပျော်ရွှင်ဘုန်းကြီး ဖြစ်နိုင်ခဲ့၊ ထာဝရပျက်စီးမှု ဟောပြောရင်း သစ်ကြားပင်တို့ ကြီးထွားတာကြည့်။ ဒါပေမဲ့ မကောင်းခေတ်မှာ မွေးရ၊ သာယာခိုလှုံရာ လွတ်ခဲ့ပြီ၊ အပေါ်နှုတ်ခမ်း အမွေးပေါက်နေ၊ ဓမ္မဆရာတို့ မျက်နှာပြောင်စင်။ နောက်ပိုင်းမှာတောင် ခေတ်ကောင်းခဲ့၊ ကျေနပ်ရတာ လွယ်ကူလှ၊ ဒုက္ခအတွေးကို အိပ်စေခဲ့ သစ်ပင်တို့ရဲ့ ရင်ခွင်မှာ။ မသိနားမလည်စဉ် ဝန်ခံရဲခဲ့ ယခု ဖုံးကွယ်ထားတဲ့ ပျော်ရွှင်မှု၊ ပန်းသီးကိုင်းပေါ် ဂရင်းဖင့်ချ်ငှက် (greenfinch) ရန်သူတို့ကို တုန်လှုပ်စေ။ ဒါပေမဲ့ မိန်းကလေးဝမ်းဗိုက်၊ အေပြီကော့သီး (apricot)၊ အရိပ်ရေစီးထဲ ရို့ချ်ငါး (roach)၊ မြင်းများ၊ အရုဏ်မှာ ပျံတဲ့ဘဲ— ဒီအားလုံးဟာ အိပ်မက်သာ။ ထပ်ပြီး အိပ်မက် မက်ခွင့်မရှိ၊ ပျော်ရွှင်မှုကို ဖျက် ဒါမှမဟုတ် ဖုံး၊ မြင်းတွေကို ခရိုမီယမ်သံမဏိ (chromium steel) နဲ့လုပ်၊ လူပုဝဝတို့ စီးကြမယ်။ မလှည့်ဖူးတဲ့ တီကောင် ငါ၊ ဟာရမ်မရှိတဲ့ မိန်းမစိုး၊ ဘုန်းကြီးနဲ့ ကော်မီဆာ (commissar) ကြား ယူဂျင်း အာရမ် (Eugene Aram) လို လျှောက်သွား။ ရေဒီယိုတီးနေစဉ် ကော်မီဆာ (commissar) က ငါ့ကံကြမ္မာ ဟောနေလေ၊ ဘုန်းကြီးက အော်စတင် ဆဲဗင်းကား (Austin Seven) ကတိပေး၊ ဒဂ္ဂီ (Duggie) က အမြဲပေးချေတယ်။ စကျင်ကျောက်ခန်းမမှာ နေတယ်အိပ်မက်၊ နိုးတော့ တကယ်မှန်နေတာ၊ ဒီလိုခေတ်အတွက် ငါမွေးမလာ— စမစ် (Smith) ကော၊ ဂျုန်းစ် (Jones) ကော၊ သင်ကော။

စပိန်စစ်ပွဲ (Spanish War) နဲ့ ၁၉၃၆–၃၇ က တခြားဖြစ်ရပ်တွေက အဆုံးအဖြတ်ပေးပြီး အဲဒီနောက် ကိုယ်ဘယ်မှာရပ်တည်သလဲ သိခဲ့တယ်။ ၁၉၃၆ နောက်ပိုင်း ကျွန်တော်ရေးခဲ့တဲ့ လေးနက်တဲ့ လက်ရာတိုင်းရဲ့ စာကြောင်းတိုင်းကို အကြွင်းမဲ့အာဏာရှင်စနစ်ကို ဆန့်ကျင်ဖို့နဲ့ ကျွန်တော် နားလည်ထားတဲ့ ဒီမိုကရေစီဆိုရှယ်လစ်ဝါဒကို ထောက်ခံဖို့ တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေ၊ သွယ်ဝိုက်ဖြစ်စေ ရေးခဲ့တယ်။ ကျွန်တော်တို့လိုခေတ်မှာ ဒီအကြောင်းအရာတွေကို ရှောင်ရေးနိုင်တယ်လို့ တွေးတာ အဓိပ္ပာယ်မဲ့တယ်။ လူတိုင်းက ပုံစံတစ်မျိုးမဟုတ်တစ်မျိုးနဲ့ ရေးကြတယ်။ ဘယ်ဘက်မှာ ရပ်တည်မလဲ၊ ဘယ်ချဉ်းကပ်နည်းကို လိုက်မလဲဆိုတာသာ မေးခွန်းဖြစ်တယ်။ မိမိနိုင်ငံရေးဘက်လိုက်မှုကို ပိုသိလေလေ အနုသုခုမနဲ့ ဉာဏ်ပညာဆိုင်ရာ ဖြောင့်မတ်မှု မစွန့်ဘဲ နိုင်ငံရေးအရ လုပ်ဆောင်နိုင်ဖို့ အခွင့်အရေးပိုများလေလေ ဖြစ်တယ်။

လွန်ခဲ့တဲ့ ဆယ်နှစ်တစ်လျှောက် ကျွန်တော် အလိုချင်ဆုံးအရာက နိုင်ငံရေးအရေးအသားကို အနုပညာဖြစ်အောင် လုပ်ဖို့ပဲ။ စမှတ်က အမြဲဘက်လိုက်ခံစားမှုနဲ့ မတရားမှုအသိ ဖြစ်တယ်။ စာအုပ်ရေးဖို့ ထိုင်တဲ့အခါ ‘အနုပညာလက်ရာတစ်ခု ထုတ်မယ်’ လို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကို မပြောဘူး။ ဖော်ထုတ်ချင်တဲ့ လိမ်ညာမှုတစ်ခု၊ အာရုံစိုက်စေချင်တဲ့ အချက်တစ်ခုရှိလို့ ရေးတယ်။ ပထမဦးဆုံး ရည်ရွယ်ချက်က ကျွန်တော်ပြောတာကို လူတွေ နားထောင်လာဖို့ပဲ။ ဒါပေမဲ့ အနုသုခုမအတွေ့အကြုံတစ်ရပ်လည်း မဖြစ်ဘူးဆိုရင် စာအုပ် ဒါမှမဟုတ် မဂ္ဂဇင်းဆောင်းပါးရှည်တစ်ပုဒ် ရေးတဲ့အလုပ်ကို မလုပ်နိုင်ဘူး။ ကျွန်တော့်လက်ရာကို ဆန်းစစ်လိုသူတိုင်း တိုက်ရိုက်ဝါဒဖြန့်မှုဖြစ်ချိန်မှာတောင် အချိန်ပြည့်နိုင်ငံရေးသမားက မသက်ဆိုင်ဘူးလို့ ယူဆမယ့်အရာ အများကြီးပါကြောင်း မြင်မယ်။ ကလေးဘဝက ရခဲ့တဲ့ ကမ္ဘာ့အမြင်ကို လုံးဝမစွန့်နိုင်သလို မစွန့်ချင်ဘူး။ အသက်ရှင်ကျန်းမာနေသရွေ့ စကားပြေဟန်အပေါ် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ခံစား၊ ကမ္ဘာမြေပြင်ကို ချစ်ပြီး လက်နဲ့ထိတွေ့လို့ရတဲ့ အရာဝတ္ထုတွေနဲ့ အသုံးမဝင်တဲ့ သတင်းအချက်အလက်အစအနတွေကို နှစ်သက်နေဦးမယ်။ မိမိရဲ့ ဒီဘက်ကို ဖိနှိပ်ဖို့ ကြိုးစားတာ အကျိုးမရှိဘူး။ အလုပ်က ပင်ကိုကြိုက်တာ၊ မကြိုက်တာတွေကို ဒီခေတ်က လူတိုင်းအပေါ် အတင်းပေးတဲ့ အခြေခံအားဖြင့် လူအများနဲ့သက်ဆိုင်ပြီး တစ်ဦးချင်းမဆန်တဲ့ လုပ်ဆောင်မှုတွေနဲ့ ညှိနှိုင်းဖို့ပဲ။

ဒါက မလွယ်ဘူး။ ဖွဲ့စည်းပုံနဲ့ ဘာသာစကားပြဿနာတွေ ပေါ်စေပြီး အမှန်အတိုင်း ရေးသားမှုဆိုင်ရာ ပြဿနာကိုလည်း ရှုထောင့်သစ်ကနေ ပေါ်ပေါက်စေတယ်။ ဖြစ်လာတဲ့ ပိုသိသာထင်ရှားတဲ့ အခက်အခဲနမူနာတစ်ခုသာ ပေးမယ်။ စပိန်ပြည်တွင်းစစ် (Spanish Civil War) အကြောင်း ကျွန်တော့်စာအုပ် ကက်တလိုနီယာကို ဂုဏ်ပြုခြင်း (HOMAGE TO CATALONIA) ဟာ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း နိုင်ငံရေးစာအုပ်ဖြစ်ပေမဲ့ အဓိကအားဖြင့် စိတ်ခံစားချက်ကနေ အကွာအဝေးတစ်ရပ်ထားပြီး စာပေပုံသဏ္ဌာန်ကို ဂရုပြုပြီး ရေးထားတယ်။ စာပေဆိုင်ရာ ပင်ကိုစိတ်ကို မချိုးဖောက်ဘဲ အမှန်တရားတစ်ခုလုံး ပြောဖို့ အလွန်ကြိုးစားခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ တခြားအရာတွေအပြင် ဖရန်ကို (Franco) နဲ့ ပူးပေါင်းကြံစည်တယ်လို့ စွပ်စွဲခံရတဲ့ ထရော့စကီးဝါဒီတွေ (Trotskyists) ကို ကာကွယ်ပြီး သတင်းစာကိုးကားချက်တွေနဲ့ ပြည့်တဲ့ အခန်းရှည်တစ်ခန်း ပါတယ်။ တစ်နှစ်နှစ်နှစ်ကြာရင် သာမန်စာဖတ်သူအတွက် စိတ်ဝင်စားမှု ပျောက်မယ့် ဒီလိုအခန်းဟာ စာအုပ်ကို ပျက်စီးစေမှာဆိုတာ ရှင်းတယ်။ ကျွန်တော်လေးစားတဲ့ ဝေဖန်ရေးဆရာတစ်ယောက်က ဒီအကြောင်း ဆုံးမဝေဖန်တယ်။ ‘ဒါအားလုံး ဘာကြောင့်ထည့်တာလဲ။ စာအုပ်ကောင်းဖြစ်နိုင်တာကို သတင်းစာဆောင်းပါးသက်သက် ဖြစ်အောင် လုပ်လိုက်ပြီ’ လို့ သူဆိုတယ်။ သူပြောတာမှန်ပေမဲ့ ကျွန်တော် တခြားနည်း မလုပ်နိုင်ခဲ့ဘူး။ အင်္ဂလန် (England) မှာ လူအလွန်နည်းနည်းသာ သိခွင့်ရခဲ့တဲ့ အချက်—အပြစ်မရှိသူတွေ မှားယွင်းစွပ်စွဲခံနေရတာ—ကို ကျွန်တော်သိခဲ့တယ်။ ဒါကို ဒေါသမထွက်ခဲ့ရင် စာအုပ်ကို ဘယ်တော့မှ ရေးခဲ့မှာမဟုတ်ဘူး။

ပုံစံတစ်မျိုးမဟုတ်တစ်မျိုးနဲ့ ဒီပြဿနာ ပြန်ပေါ်တယ်။ ဘာသာစကားပြဿနာက ပိုသိမ်မွေ့ပြီး ဆွေးနွေးရင် အကြာကြီးကြာမယ်။ မကြာသေးမီနှစ်တွေမှာ အလှတန်ဆာဆင်ပြီး ရေးတာကို လျှော့ကာ ပိုတိကျအောင် ရေးဖို့ ကြိုးစားခဲ့တယ်လို့ပဲ ပြောမယ်။ ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ် စာရေးဟန်တစ်ခုကို ပြည့်စုံအောင်လုပ်ပြီးချိန်မှာ အဲဒီဟန်ထက် ကိုယ်က အမြဲကျော်လွန်သွားပြီးသား ဖြစ်နေတာ တွေ့ရတယ်။ တိရစ္ဆာန်ခြံ (ANIMAL FARM) ဟာ မိမိဘာလုပ်နေသလဲ အပြည့်အဝသိလျက် နိုင်ငံရေးရည်ရွယ်ချက်နဲ့ အနုပညာရည်ရွယ်ချက်ကို တစ်ခုတည်းအဖြစ် ပေါင်းဖို့ ကြိုးစားခဲ့တဲ့ ပထမဆုံးစာအုပ် ဖြစ်တယ်။ ဝတ္ထုမရေးတာ ခုနစ်နှစ်ရှိပေမဲ့ မကြာခင် နောက်တစ်ပုဒ်ရေးဖို့ မျှော်လင့်တယ်။ မလွဲမသွေ ကျရှုံးလိမ့်မယ်—စာအုပ်တိုင်းက ကျရှုံးမှုတစ်ရပ်ပဲ။ ဒါပေမဲ့ ဘယ်လိုစာအုပ်မျိုး ရေးချင်သလဲတော့ အတော်ရှင်းရှင်း သိတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ စာမျက်နှာတစ်မျက်နှာနှစ်မျက်နှာကို ပြန်ကြည့်ရင် ကျွန်တော့်စာရေးရည်ရွယ်ချက်ဟာ အများအကျိုးစိတ်သက်သက်လို ပေါ်အောင် လုပ်မိတာ မြင်တယ်။ ဒီအထင်အမြင်ကို နောက်ဆုံးအဖြစ် မကျန်ရစ်စေချင်ဘူး။ စာရေးဆရာအားလုံးဟာ မာနကြီး၊ တစ်ကိုယ်ကောင်းဆန်၊ ပျင်းရိကြပြီး သူတို့ရည်ရွယ်ချက်ရဲ့ အနက်ရှိုင်းဆုံးမှာ လျှို့ဝှက်ချက်တစ်ခု ရှိတယ်။ စာအုပ်ရေးခြင်းဟာ နာကျင်တဲ့ ရောဂါဝေဒနာတစ်ခုကို ကြာရှည်ခံရသလို ထိတ်လန့်စရာ၊ ပင်ပန်းစရာ ရုန်းကန်မှု ဖြစ်တယ်။ မခုခံနိုင်၊ နားမလည်နိုင်တဲ့ နတ်ဆိုးတစ်ကောင်ရဲ့ မောင်းနှင်မှု မရှိဘူးဆိုရင် ဒီလိုအရာကို ဘယ်တော့မှ လုပ်မှာမဟုတ်ဘူး။ သိနိုင်သလောက် ဒီနတ်ဆိုးဟာ ကလေးတစ်ယောက် အာရုံစိုက်ခံချင်လို့ အော်ငိုစေတဲ့ ဗီဇနဲ့ အတူတူသာ ဖြစ်နိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ မိမိကိုယ်ပိုင်စရိုက်ကို ဖျောက်ဖို့ အဆက်မပြတ် မရုန်းကန်ရင် ဖတ်လို့ရတာ ဘာမှမရေးနိုင်ဘူးဆိုတာလည်း မှန်တယ်။ ကောင်းတဲ့စကားပြေဟာ မှန်ပြတင်းတစ်ချပ်လိုပဲ။ ကျွန်တော့်ရည်ရွယ်ချက်တွေထဲ ဘယ်ဟာအခိုင်မာဆုံးဆိုတာ မသေချာပေမဲ့ ဘယ်ဟာတွေကို လိုက်နာထိုက်သလဲ သိတယ်။ ကိုယ့်လက်ရာကို ပြန်ကြည့်ရင် နိုင်ငံရေးရည်ရွယ်ချက် ကင်းမဲ့တဲ့အခါတိုင်း အသက်မဲ့စာအုပ်တွေ ရေးမိပြီး အလှဆင်ချဲ့ကားထားတဲ့ စာပိုဒ်တွေ၊ အဓိပ္ပာယ်မဲ့ဝါကျတွေ၊ အလှဆင်နာမဝိသေသနတွေနဲ့ ယေဘုယျအားဖြင့် အနှစ်မဲ့ဟန်ဆောင်မှုတွေဆီ လမ်းလွဲသွားတာ မြင်တယ်။

Source text: George Orwell, Why I Write (1946), from Fifty Orwell Essays. Originally written in English by George Orwell. Myanmar translation: Saw Lin. Read the original English essay at The Orwell Foundation.